مواد 40 و 41 قانون ثبت احوال و ماده 997 قانون مدنی :

بموجب ماده 997 قانون مدنی هر شخص باید دارای نام خانوادگی باشد .

بموجب ماده 40 قانون ثبت احوال تغییر نام خانوادگی اشخاص منحصرا" با تصویب سازمان ثبت احوال کشورخواهد بود .

برابر ماده 41 قانون ثبت احوال :

1 - نام خانوادگی فرزند همان نام خانوادگی پدر می باشد .

2 - دارنده حق تقدم نام خانوادگی کسی است که برای اولین بار در قلمرو هر اداره ثبت احوال مستقل نام خانوادگی  خاصی بنام او در دفاتر نام خانوادگی  ثبت و مختص او شناخته شده باشد .

4 - حق تقدم نام خانوادگی پس از فوت دارندگان آن به ورثه قانونی او منتقل می شود ، دارنده حق تقدم نام  خانوادگی یا وارث قانونی او می توانند اجازه استفاده از نام خانوادگی خود را به اشخاص دیگر بدهند .

5 -محل صدور شناسنامه آنان یکی باشد .

مواردیکه اشخاص می توانند درخواست تغییر نام خانوادگی نمایند :

1 - نام خانوادگی بیش از دو کلمه و یا بیش از یک کلمه و یک حرف یا عدد یا پسوند و یا بطور مطلق یا نام مضاف  محل باشد . مانند : دو اصل تهرانی ، علی نژاد مطلق ،  عدنان تکان تپه تهرانی ، آحسینی پور ، طباطبائی ط .

2 - نام خانوادگی از واژه های مستهجن و ناپسند ترکیب شده باشد . مانند : گدا پور ، پدر سوخته ، لش .

3 - نام خانوادگی از واژه های خارجی باشد . مانند : علی اف برای ایرانیان غیر مهاجر یا آراکلیان برای مسلمانان .

4 - نام خانوادگی های مذموم که مغایر ارزشهای فرهنگ اسلامی باشد .

5 - اسامی محل بطور مطلق و مضاف . : مانند کرجی ، افخمی تبریزی .

 تبصره ـ حذف نام محل از نام خانوادگی اشخاص بدون رعایت مقررات مربوط به دارنده حق تقدم نام خانوادگی انجام خواهد شد . مانند حسینی شیرازی به حسینی یا اکبری علی آبادی به اکبری .

6 - واژه هائی که از القاب و اسامی مربوط به عناوین علمی اعم از درجات و مؤسسات علمی مانند دکتر ، دانشگاه و یا مناصب دولتی از لشکری و کشوری بصورت مطلق باشد مانند : سرهنگ ، شهردار .

7 - استفاده از نام خانوادگی همسر برای زوجه تا زمانی که در قید زوجیت می باشد با ارائه اجازه نامه از شوهر بدون رعایت حق تقدم بلامانع است .

8 - در صورت وقوع طلاق با  درخواست هر یک از زوجین ، سند سجلی و شناسنامه زوجه به نام خانوادگی اولیه برگشت داده می شود .پس از فوت همسر تا زمانیکه زوجه شوهر دیگری اختیار نکرده باشد کماکان می تواند از نام خانوادگی همسر متوفایش استفاده نماید یا به نام خانوادگی اولیه خود برگردد .

9 - در صورتیکه نام خانوادگی پدری تغییر یابد ، تغییر نام خانوادگی فرزندان کمتر از 18 سال با درخواست کتبی پدر و تغییر نام خانوادگی فرزندان کبیر وی بدون رعایت حق تقدم و با ارائه اجازه نامه از پدر ممکنخواهد بود .

هرگاه پدری نام خانوادگی خود را تغییر و فوت نماید هر یک از فرزندان متوفی می توانند برابر تبصره ماده 41 قانون ثبت احوال نام خانوادگی خود را به نام خانوادگی پدر تغییر دهند .

هر یک از اشخاص زیر که دارای نام خانوادگی قابل تغییر باشند می توانند با مراجعه به اداره ثبت احوال محل اقامت نسبت به درخواست تغییر نام خانوادگی اقدام نمایند :

1 - اشخاص 18 سال به بالا .

2 - اشخاص کمتر از 18 سال که دارای حکم رشد باشند .

3 - پدر یا جد پدری با ارائه شناسنامه خود جهت فرزندان کمتر از 18 سال.

4 - قیم یا وصی برای اطفال تحت سرپرستی خود با ارائه مدارک مستند که سمت او احراز شده باشد .

 مدارک مورد نیاز :

1 - تنظیم و تسلیم درخواست تغییر نام خانوادگی .

2 - ارائه اصل شناسنامه و دو برگ تصویر از کلیه صفحات .

3 - فیش بانکی به مبلغ 000‚50 ریال نزد هر یک از شعب بانک ملی ایران بنام سازمان ثبت احوال کشور.  این  فیش  پس از تصویب نام خانوادگی جدیداخذ خواهد شد .

 4 - ارائه اجازه نامه تنظیم شده در دفاتر اسناد رسمی از پدر یا جد پدری برای فرزندان کبیر که بخواهند از نام خانوادگی هر یک از آنها استفاده نمایند .

5  - ارائه اجازه نامه تنظیم شده در دفاتر اسناد رسمی از دارنده حق تقدم نام خانوادگی مورد درخواست .

6  - بانوانیکه می خواهند از نام خانوادگی همسر خود استفاده نمایند مدارک ذیل را می بایست ارائه نمایند .

7 - تنظیم و تسلیم فرم درخواست تغییر نام خانوادگی .

8 - اصل و تصویر شناسنامه متقاضی .

9 - اجازه نامه شوهر .

10 - اصل و تصویر کلیه صفحات شناسنامه شوهر و قباله نکاحیه .

  نحوه مراجعه و دریافت شناسنامه :

برای تغییر نام خانوادگی کلیه ادارات ثبت احوال سراسر کشور آمادگی دریافت مدارک یاد شده را در ساعات و ایام اداری دارند تنظیم و تسلیم درخواست تغییر نام خانوادگی در غیر از محل صدور شناسنامه بلامانع است که در این گونه موارد پس از پذیرش درخواست و ارسال آن به اداره ذیربط ( محل صدور شناسنامه ) اقدام لازم معمول و نتیجه جهت اطلاع متقاضی به اداره ارسال کننده اعلام خواهد شد . نظر به اینکه درخواست تغییر نام خانوادگی می بایست به تصویب سازمان ثبت احوال برسد لذا تغییر نام خانوادگی موکول به تصویب سازمان خواهد بود .

پس از موافقت با تغییر نام خانوادگی بشرح ذیل اقدام خواهد شد :

ابلاغ موافقت با تغییر نام خانوادگی به متقاضی توسط اداره ثبت احوال محل مراجعه درخواست کتبی اجرای تغییر نام خانوادگی در اسناد سجلی توسط متقاضی و اقدام به تعویض شناسنامه .

توصیه های ضروری :

برگشت به نام خانوادگی اولیه امکان پذیر نیست در هنگام انتخاب نام خانوادگی جدید دقت لازم را مبذول نمایید . 

      فرم درخواست تغییرنام خانوادگی

      پشت فرم درخواست تغییرنام خانوادگی